Ìtúùmɔ̀:

agílítí

Ohũ̀ /re mi mi mi/

ɔ̀ɾɔ̀ oɾúkɔ

(Varanus exanthematicus)

  • aláàmù ilɛ̀ tìí ó ní aɾa jíji, tí ó ní ìɾɔ̀ɔ́ko fṹ òɾũ̀g͡bɛ ní ìtoɾí’i k͡pé ó lè máà mu omi fṹ àsìkò tìí ó k͡pɛ́, tí ó tṹ máa ń lo ɔ̀fũ fi fa èémí mì sìí ɛ̀dɔ̀foɾo (fùkùfùúkù) bí ó bá dé bá àáɾɛ̀, ooɾu, tàbìí hilàhilo, àti k͡pé ó máa ń tú ahɔ̃́ ɛlɛ́ɛ̀mɔ̀gà’a ɾɛ̀ d͡ʒáàde ní ìg͡bàkíìg͡bà láàti fi g͡bɔ́ òóɾũ̀ ìtòsìí’i ɾɛ̀, èjìí tí ó lè fi mɔ ik͡pò ɛ̀dàá tí ó lè dɛ; akéɾékèɾèé, ìg͡bĩ̀ĩ́, kòkòɾò bíi ìɾɛ̀, esú, ìɾàwɔ̀, ɔ̀kũ̀ɾũ̀, a.b.b.l. ni ó máa ń d͡ʒɛ

    Ìɾìísí aɾa jíji agílítí kɔ̃ ní Àgɔ̃̀njì. Daniel Bennett (None)
    Agílítí ní ìgbèkũ̀ nìí Ìʃɔ̀kɔ̃ Ìkpĩ̀ĩ́lɛ̀ Amɛ́ɾíkà. Jake Scott (None)
    Agílítí kɔ̃ d͡ʒókòó gɛ̀dɛ̀mù nìí ìlɛ̀k͡pa ní Àgɔ̃̀njì. Steven2802 (None)
    Aɾa jíji agílítí (Àgɔ̃̀njì). Steven2802 (None)
    Agílítí d͡ʒókòó gɛ̀dɛ̀mù nìí iɲɔɾĩ̀ nìí Ʃáàdì. Gert Jan Verspui (None)
    Agílítí ń ɾĩ̀. Jan Ševčík (None)
    Agílítí tú ahɔ̃́ ɛlɛ́ɛ̀mɔ̀gà d͡ʒáàde ní ilé àkòód͡ʒɔ ɛɾɔ̃ ní Ìʃɔ̀kɔ̃ Ìkpĩ̀ĩ́lɛ̀ Amɛ́ɾíkà. Joel Sartore (None)
    Ìɾòɾɛ̀ɛ́ agílítí. Eric (None)
    “Ó ti wá ɾɛ̀ mìí nɔ́ɔ̀ wàjìí, ʃe ni mo ń mí hɔ́ɔ̀ bíi agílítí…”

    D. Fágúnwà [Fágṹwà] “‘Igba ekeji Akara-oogun ninu igbo irunmalẹ’ [Ìg͡bà èkeʤì Akáɾá-oògũ̀ nìínú ig͡bó iɾṹmɔlɛ̀]”, ní Ògbójú Ọdẹ Nínú Igbó Irúnmọlẹ̀ [Òg͡bòóʤú Ɔdɛ Nínú Ig͡bó Iɾṹmɔlɛ̀], Lagos, Church Missionary Society Bookshop, 1938, Oɾí 2, Od͡ʒú 13

    Ìɾɔ̀ɔ́k͡pò:
    Ìbàátɔ̃:

    Iʃɛbɛ́ɾɛ́ G͡Bólóhũ̀

    agílítí abaɾa jíji

    • ànìíd͡ʒɛ́ (àlàd͡ʒɛ̀ɛ́) fṹ ɛni tí ó ní ɛ̀ji tàbìí àɾũ̀ mìíɾɔ̃̀ tìí ó mú kí awɔ aɾa’a ɾɛ̀’ɛ́ ji

      ‘Oló-òkũ̀ɾũ̀ ifo ni òũ, èjìí tí ó fi d͡ʒɛ́ k͡pé ŋ͡wɔ́ máa ń k͡pè’é ní agílítí abaɾa jíji.’